Sau ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước 30.4.1975, Tây Ninh – vùng đất từng là một trong những chiến trường ác liệt ở miền Nam bước vào giai đoạn tái thiết với muôn vàn khó khăn. Hạ tầng bị tàn phá nặng nề, đời sống người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp quy mô nhỏ, manh mún.

Sau hơn nửa thế kỷ xây dựng và phát triển, đặc biệt trong bối cảnh không gian phát triển vùng Đông Nam Bộ đang được tổ chức lại theo hướng liên kết chặt chẽ hơn sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, Tây Ninh ngày nay từng bước khẳng định vai trò cửa ngõ kinh tế biên giới phía Tây của vùng TPHCM mở rộng, giữ vị trí quan trọng trong kết nối giao thương giữa Việt Nam và Campuchia. Sự chuyển mình này không chỉ phản ánh quá trình khôi phục sau chiến tranh mà còn thể hiện hiệu quả của chiến lược phát triển gắn với lợi thế địa kinh tế biên giới và hội nhập khu vực.

Hành trình tái thiết từ vùng chiến tranh đến không gian phát triển liên kết vùng

Những năm đầu sau giải phóng, Tây Ninh tập trung khôi phục sản xuất, ổn định đời sống nhân dân và từng bước xây dựng lại hạ tầng thiết yếu. Xuất phát điểm thấp khiến quá trình phát triển kéo dài, đặt ra nhiều thách thức. Trong giai đoạn này, nông nghiệp giữ vai trò chủ đạo nhưng chủ yếu mang tính tự cung tự cấp. Công nghiệp gần như chưa hình thành rõ nét, hạ tầng giao thông liên vùng còn hạn chế, đặc biệt là các tuyến kết nối biên giới.

Bước ngoặt chỉ thực sự rõ rệt từ thời kỳ đổi mới, khi Tây Ninh bắt đầu phát huy lợi thế nằm trên trục giao thương chiến lược giữa TPHCM và Campuchia. Quốc lộ 22 trở thành tuyến vận tải huyết mạch kết nối trực tiếp với cửa khẩu quốc tế Mộc Bài – cửa khẩu đường bộ lớn nhất phía Nam trên tuyến biên giới Việt Nam – Campuchia. Song song đó, cửa khẩu quốc tế Xa Mát được nâng cấp, góp phần mở rộng hoạt động thương mại biên giới, tạo nền tảng cho chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp, thương mại và dịch vụ.

Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài – động lực tăng trưởng trong cấu trúc phát triển mới

Trong định hướng phát triển hiện nay, khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài tiếp tục giữ vai trò động lực tăng trưởng chiến lược của Tây Ninh trong không gian phát triển vùng Đông Nam Bộ.

Toàn cảnh khu vực cửa khẩu quốc tế Mộc Bài – điểm kết nối kinh tế Việt Nam và Campuchia. Ảnh: Cổng TTĐT Tây Ninh

Theo quy hoạch đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài có quy mô hơn 21.000ha, được định hướng phát triển theo mô hình khu kinh tế tổng hợp gồm công nghiệp, thương mại, dịch vụ, logistics và đô thị cửa khẩu hiện đại. Trong bối cảnh hạ tầng liên kết vùng đang được đẩy mạnh đầu tư, đặc biệt là dự án cao tốc TPHCM – Mộc Bài, khu vực này được kỳ vọng trở thành trung tâm logistics cửa ngõ phía Tây của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, đóng vai trò trung chuyển hàng hóa quan trọng trong chuỗi cung ứng xuyên biên giới Việt Nam – Campuchia.

Cùng với Mộc Bài, cửa khẩu quốc tế Xa Mát tiếp tục giữ vai trò kết nối thương mại với các tỉnh phía Đông Campuchia, góp phần hình thành trục giao thương biên giới ngày càng rõ nét trong hành lang kinh tế khu vực.

Vai trò cửa ngõ biên giới trong hành lang kinh tế TP.HCM – Phnom Penh

Trong cấu trúc phát triển vùng hiện nay, Tây Ninh giữ vị trí quan trọng trên hành lang kinh tế TPHCM – Mộc Bài – Phnom Penh, một trong những tuyến kết nối thương mại trọng điểm của hợp tác tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng. Lợi thế địa kinh tế giúp Tây Ninh từng bước trở thành điểm trung chuyển hàng hóa, dịch vụ logistics và thương mại biên mậu của khu vực phía Nam. Đây cũng là nền tảng quan trọng để địa phương thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp, khu kinh tế cửa khẩu và dịch vụ hỗ trợ xuất nhập khẩu.

Tây Ninh đang phát triển năng động với hạ tầng ngày càng hoàn thiện. Ảnh: Thanh Vũ

Cùng với đó, việc thúc đẩy triển khai tuyến cao tốc TPHCM – Mộc Bài đang tạo kỳ vọng hình thành trục giao thông chiến lược mới, rút ngắn thời gian di chuyển giữa trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước với khu vực biên giới, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng dư địa phát triển cho Tây Ninh trong giai đoạn tới.

Từ “tọa độ lửa” đến cực tăng trưởng biên giới phía Tây vùng Đông Nam Bộ

Sau 51 năm kể từ ngày thống nhất đất nước, Tây Ninh đã chuyển mình từ vùng chiến trường ác liệt trở thành cửa ngõ kinh tế biên giới quan trọng của khu vực phía Nam. Không chỉ giữ vai trò chiến lược về quốc phòng – an ninh trên tuyến biên giới Tây Nam, địa phương ngày nay còn là điểm kết nối thương mại quan trọng giữa Việt Nam và Campuchia, đồng thời tham gia sâu hơn vào mạng lưới liên kết kinh tế khu vực ASEAN.

Trong không gian phát triển mới sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, cùng với việc đẩy mạnh đầu tư hạ tầng liên kết vùng và phát triển khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài, Tây Ninh đang từng bước khẳng định vị thế là cực tăng trưởng quan trọng ở khu vực biên giới phía Tây vùng Đông Nam Bộ. Đây cũng là nền tảng để địa phương tiếp tục phát huy vai trò cầu nối kinh tế xuyên biên giới trong giai đoạn phát triển mới.

Nguồn: Báo Lao Động.